د مصنوعي ځیرکتیا له مخکښانو او د نوبل جایزې ګټونکي کمپیوټر ساینس پوه، جیفري هینټن، خبرداری ورکړی چې مصنوعي ځیرکتیا (AI) ښايي په نږدې راتلونکي کې د چرنوبیل اټومي ناورین په څېر یو لوی بحران رامنځته کړي.
هینټن د نومبر پر درېیمه د ګارډین ورځپاڼې سره په مرکه کې ویلي، چې د مصنوعي ځیرکتیا له امله رامنځته کېدونکی احتمالي ناورین ښايي د ۱۹۸۶ کال د چرنوبیل اټومي پېښې په څېر پراخې پایلې ولري.
د هغه په وینا، دغه بحران ښايي د برېښنا پر زیربناوو د مصنوعي ځیرکتیا په مرسته د سایبري برید یا داسې یوې پراخې تخنیکي ستونزې په بڼه رامنځته شي، چې د مالي نظام فعالیتونه د یوې اوونۍ لپاره ګډوډ کړي.
۷۸ کلن هینټن ویلي، چې یوه لویه پېښه ښايي حکومتونه اړ کړي څو د مخ پر پیاوړې کېدونکو مصنوعي ځیرکتیايي سیستمونو خطرونو ته جدي پاملرنه وکړي.
هغه ټینګار کړی، چې د چرنوبیل له ناورین سره یې پرتله د احتمالي بحران د پراخوالي او اغېزو په اړه ده، نه دا چې مصنوعي ځیرکتیا به حتماً د اټومي پېښې لامل شي.
هینټن د ټکنالوژۍ پر مشرانو نیوکه کړې
هینټن د ټکنالوژۍ پر ځینو مشهورو مشرانو، په ګډون د اوپنایآی پر مشر سام الټمن، ایلان ماسک او د مېټا پر اجرائیوي مشر مارک زاکربرګ نیوکه کړې ده.
هغه دغه مشران تورن کړي چې د مصنوعي ځیرکتیا د خوندیتوب په پرتله سیالۍ او ګټې ته لومړیتوب ورکوي.
دا د هینټن شخصي ارزونې دي، چې د ټکنالوژۍ شرکتونو ترمنځ د پرمختللو مصنوعي ځیرکتیايي ماډلونو د جوړولو د زیاتېدونکې سیالۍ په ترڅ کې یې څرګندې کړې دي.
هینټن د مصنوعي ځیرکتیا د تنظیم لپاره د یوې خپلواکې ادارې د جوړولو غوښتنه کړې، چې د امریکا د خوړو او درملو ادارې (FDA) په څېر فعالیت وکړي.
هغه ویلي، چې پرمختللي مصنوعي ځیرکتیايي ماډلونه باید له سختو خوندیتوب ازموینو تېر شي او د خپرېدو تر مخه باید ثابته کړي چې ګټې یې له احتمالي زیانونو څخه ډېرې دي.
مصنوعي ځیرکتیا د بېکارۍ او اقتصادي نابرابرۍ خطر زیاتوي
هینټن، چې په ۲۰۲۳ کال کې یې له ګوګل څخه استعفا ورکړه څو د مصنوعي ځیرکتیا د خطرونو په اړه په ازاده توګه خبرې وکړي، خبرداری ورکړی چې د دې ټکنالوژۍ بېنظمه پرمختګ ښايي اقتصادي نابرابري زیاته کړي، بېکاري پراخه کړي او ټولنیز ګډوډي رامنځته کړي.
سره له دې، هغه ویلي چې انسانان لا هم کولی شي د مصنوعي ځیرکتیا کنټرول وساتي، خو دا کار به د حکومتونو او ټکنالوژۍ شرکتونو جدي او پراخو هڅو ته اړتیا ولري.
هینټن د مصنوعي ځیرکتیا د بنسټیزو څېړنو لپاره نوبل جایزه ګټلې
جیفري هینټن په ۲۰۲۴ کال کې له جان هاپفیلډ سره د فزیک په برخه کې د نوبل جایزه ترلاسه کړه.
دوی ته دغه جایزه د هغو بنسټیزو کشفیاتو او اختراعاتو له امله ورکړل شوه، چې د مصنوعي عصبي شبکو پر بنسټ یې د ماشیني زدهکړې پرمختګ ممکن کړ.
د هینټن څېړنو د مصنوعي ځیرکتیا د ګڼو هغو سیستمونو لپاره تخنیکي بنسټونه برابر کړي، چې نن ورځ په پراخه کچه کارول کېږي.