دیوان بینالمللی عدالت (ICJ) قرار است امروز حکم خود را در دوسیه ای صادر کند که از سوی گامبیا علیه میانمار به اتهام نسلکشی علیه مسلمانان روهینگیا ثبت شده است.
این قضیه در سال ۲۰۱۹ مطرح شد و به بررسی این موضوع میپردازد که آیا میانمار در جریان عملیات نظامی سال ۲۰۱۷ علیه روهینگیا، تعهدات خود را براساس کنوانسیون ۱۹۴۸ منع و مجازات جنایت نسلکشی نقض کرده است یا خیر.
براساس اعلام دیوان، رأی این پرونده امروز در مقر دادگاه در شهر لاهه هالند اعلام خواهد شد. ۱۵ قاضی دیوان بررسی خواهند کرد که آیا ارتش و نهادهای دولتی میانمار مرتکب نسلکشی شدهاند یا خیر.
گامبیا استدلال میکند که عملیات نظامی میانمار علیه روهینگیا در سال ۲۰۱۷ ماهیت نسلکشی داشته است.
براساس این شکایت، دستکم ۷۳۰ هزار مسلمان روهینگیا مجبور شدند از مناطق خود فرار کرده و به بنگلهدیش پناه ببرند.
بازماندگان این عملیات از کشتار، تجاوزهای گسترده و آتشزدن روستاها گزارش دادهاند.
میانمار این اتهامات را رد کرده و میگوید عملیات نظامی در پاسخ به حملات گروههای مسلح انجام شده است.
گزارش سال ۲۰۱۸ هیأت حقیقتیاب مستقل سازمان ملل در میانمار برآورد کرده بود که حدود ۱۰ هزار روهینگیا در این عملیات کشته شدهاند، هرچند شمار واقعی قربانیان ممکن است بیشتر باشد.
در این گزارش آمده است که دستکم ۳۹۲ روستا بهصورت کامل یا جزئی تخریب شده و شواهدی از قصد نسلکشی نیز وجود داشته است.
بر اساس آمار کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR)، بیش از ۱.۲ میلیون پناهجوی روهینگیا در بنگلهدیش زندگی میکنند که بیشتر آنان در اردوگاههای کاکس بازار مستقر هستند.
گامبیا از دیوان خواسته است که میانمار را به جبران خسارات، تضمین بازگشت امن پناهجویان و اتخاذ تدابیر لازم برای جلوگیری از تکرار نسلکشی ملزم کند.
کارشناسان حقوقی میگویند این رأی میتواند بر نحوه تفسیر مسئولیت دولتها در چارچوب کنوانسیون نسلکشی تأثیر بگذارد و بر سایر پروندههای مشابه نیز اثرگذار باشد.
از جمله این پروندهها، دعوای آفریقای جنوبی علیه اسرائیل در سال ۲۰۲۳ است که در آن اسرائیل به نقض کنوانسیون نسلکشی در غزه متهم شده است. اسرائیل این اتهامات را رد میکند.
احکام دیوان بینالمللی دادگستری نهایی و غیرقابل استیناف است.
با این حال، این دادگاه ابزار اجرایی مستقیم برای اجرای احکام خود ندارد. این پرونده درباره مسئولیت بینالمللی دولتهاست، نه محاکمه کیفری اشخاص مشخص.